ecologie

Oostvaardersplassen.org

DE NIEUWE WILDERNIS?


Ontdek hier de harde werkelijkheid over dit unieke natuurreservaat in Flevoland.

 

Entdecken Sie hier die harte Realität dieses einzigartigen Naturschutzgebietes in Flevoland

Dier algemeen
Oostvaardersplassen

Een cursusje ecologie over de Oostvaarderplassen voor beginners. 

(Speciaal voor Frans Vera, Han Olff, Partij voor de Dieren, Dierbaar Flevoland en andere geinteresseerden)

 

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: ‘Oernatuur bestaat niet in Nederland’, ook niet in de Oostvaardersplassen waar ontspoorde ecologen bij alles wat er zich afspeelt ten onrechte spreken van natuurlijke processen.

Nergens in de wereld is er sprake van dat honger en kou in de wilde natuur als enige bij grote grazers voor selectiedruk zorgen, dit komt alleen in (onnatuurlijke) gebieden voor waar de mensenhand een te grote invloed in heeft gehad, zoals bijvoorbeeld in de Oostvaardersplassen. Wanneer een dier om wat voor redenen niet meer fit genoeg is, zal het opgemerkt worden door een predator die het ziet als een gemakkelijk te vangen prooi om zijn of haar honger te stillen.

Predatoren, zoals wolven, die edelherten, konikpaarden en heckrunderen kunnen vangen, komen door overbejaging van de mens al sinds het eind van de 19e eeuw niet meer voor in Nederland. Sinds enkele jaren zijn er wel weer wolven in Nederland waargenomen, maar zij kunnen de grote grazers in de Oostvaardersplassen niet bereiken, want daar staat een hek omheen. Vanwege de beperking van leefruimte door dat hek is het trouwens ook geen goed plan om wolven in de Oostvaardersplassen te gaan introduceren.

honger oostvaardersplassen

In de natuur worden in het voorjaar veel jonge dieren geboren. Het is niet voor niets dat dit juist in het voorjaar gebeurt, want na de winterperiode, als de dagen langer worden en de temperaturen stijgen, begint de vegetatie weer te groeien en voorziet het de planteneters van voldoende voedsel. Dieren hebben dan genoeg de tijd om vanaf de lente tot in de late herfst voldoende vetreserves op te bouwen voor de winter wanneer de plantengroei weer stagneert. Tenminste als de ecologische omstandigheden goed zijn.

In de natuur zijn de populaties dieren het grootst in het voorjaar, precies op het moment dat het voedselaanbod ook op het hoogste niveau is. Onder natuurlijke omstandigheden worden de populaties dieren geleidelijk kleiner onder invloed van predatie, zodat in de winterperiode, wanneer er weinig voedsel, de populatie het kleinst is.

Predatie is de beste vorm van natuurlijke selectie. Roofdieren kiezen de zwakste dieren uit om de doodeenvoudige reden dat die het makkelijkst te vangen zijn, zo blijven de sterkste dieren over die hun gezonde genen weer door kunnen geven aan hun nakomelingen. Geen enkele beheersvorm door mensen kan deze vorm van natuurlijke selectie evenaren.

 

In de Oostvaardersplassen is er geen natuurlijke selectie van grote grazers, om de doodeenvoudige redenen dat er geen grote predatoren zijn die deze dieren kunnen bejagen, daarom blijven de populaties aan edelherten, konikpaarden en heckrunderen ongebreideld groeien. Het gevolg is dat door de grote aantallen grote grazers de begrazingsdruk het hele jaar door te hoog is, waardoor er al vroeg in het najaar niet voldoende voedsel ter beschikking is om vetreserves op te bouwen voor de winter. In de winter is er zelfs maandenlang een totaal gebrek aan voedsel, waardoor dieren maandenlang creperen van de honger, een bizarre onnatuurlijke situatie.

Onder natuurlijke omstandigheden zouden dieren, wanneer er in een gebied gebrek aan voedsel dreigt, migreren naar andere voedselrijkere gebieden (denk daarbij aan de massa migratie in de Serengeti), maar dit is voor de grote grazers in de Oostvaardersplassen onmogelijk omdat het hele gebied omgeven is door een hek. Nu zou men kunnen denken het probleem op te kunnen lossen door het gebied enorm uit te breiden (bijvoorbeeld met een verbinding naar de Veluwe of zelfs naar Duitsland), maar dit is geen blijvende oplossing. De eerste jaren zou het probleem van voedselgebrek verholpen zijn, maar elk jaar worden er weer jongen geboren en breidt de populatie zich uit. Door gebrek aan grote predatoren zal na verloop van tijd ook het uitgebreide gebied vol lopen met grote grazers, waardoor er ook in een veel groter gebied overbevolking ontstaat die alles letterlijk kapot vreten.

 

Elke winter worden de Oostvaardersplassen volledig kaalgevreten door de grote grazers. De dieren lijden zelfs zo’n erge honger dat zij zich ook tegoed doen aan bomen en struiken die zij onder normale omstandigheden niet zouden eten. Het gevolg is dat ook bomen en struiken verdwijnen die in de winter er voor zouden moeten zorgen dat de dieren beschut zijn tegen de koude wind. De Oostvaardersplassen zijn langzaam veranderd is een kaalgevreten woestijnlandschap dat voor veel dieren onleefbaar is geworden.

Door de grote populatie aan grazers kan het gebied zich niet uit zichzelf herstellen. Eetbare planten hebben nauwelijks de kans om te groeien. Elke sprietje wordt al door de hongerige grazers verorberd voordat het tot wasdom kan komen en zich kan verspreiden. Alleen de giftige planten die de dieren niet willen eten, zoals Jacobs kruiskruid en zwarte mosterd, hebben een goede kans op een voortbestaan, deze groeien en bloeien dan ook weelderig in de Oostvaardersplassen. Deze giftige planten nemen de plaatsen in van eetbare planten die ook daardoor geen kans hebben om te groeien.

 

Begin jaren ’80 van de vorige eeuw dreigden de Oostvaardersplassen dicht te groeien, wat niet strookte met de doelstelling voor een moerasgebied met betrekking tot de vogels, daarom maakte Frans Vera zich sterk voor de introductie van grote grazers om het gebied open te houden, om zo een parklandschap te vormen. Rijkswaterstaat en Ministerie van Landbouw gaven echter geen vergunning af voor het uitzetten van grote grazers omdat de effectiviteit van begrazing met name berust op de niet wetenschappelijke ideeën van Vera. Andere wetenschappers twijfelen ook aan de theorieën van Frans Vera. Toch haalde Frans Vera in 1983 uit het buitenland 32 heckrunderen en zette deze zonder toestemming van Rijkswaterstaat en het ministerie van Landbouw illegaal uit in de Oostvaardersplassen. In 1984 deed hij hetzelfde met 20 konikpaarden. Daarna zijn er in 1992 ook nog 42 edelherten uitgezet. Heckrunderen en konikpaarden zijn geen wilde dieren, maar gedomesticeerde dieren waarbij door selectieve fok gepoogd is deze de de-domesticeren. De edelherten waren ook niet echt wild, maar kwamen uit een natuurpark.

 

Een parklandschap, zoals Frans Vera zich voorstelde, zou erg gunstig kunnen zijn voor het gebied en de vogelstand. Omdat Frans Vera een oernatuur wilde creëren, de natuur zijn beloop wilde laten gaan door niet in te grijpen, werden de grote grazers niet beheerd, zoals in andere natuurgebieden. Mede door het gebrek aan grote predatoren, groeiden de populaties grote grazers explosief.

Uit een recent onderzoek is gebleken dat door overbegrazing op de vegetatie het soortenrijkdom van insecten en andere ongewervelde dieren te lijden heeft. Zelfs zonder dit onderzoek zou een leek dit op de Oostvaardersplassen hebben kunnen vaststellen.

Aangezien alles in de natuur van elkaar afhankelijk is, heeft het uitsterven van insecten en andere ongewervelden ook negatieve invloed op de rest van de dieren die daar leven. Veel vogelsoorten eten bijvoorbeeld insecten en wormen, het is dan ook niet voor niets dat in dit gebied -dat vanwege de vogels een natura2000 status heeft gekregen- de vogelstand hard achteruit is gegaan.

Ook kleine dieren gewervelde dieren hebben te lijden omdat zij door overbegrazing een tekort aan voedsel hebben, waardoor andere dieren, die deze dieren op hun menu hebben staan, zoals vossen en roofvogels, ook dreigen uit te verdwijnen. Diverse plantensoorten zijn voor verspreiding ook afhankelijk van dieren en hebben daardoor ook weer te lijden.

 

In de Oostvaardersplassen, dat door de mens is gecreëerd, is in de verste verte geen sprake van een natuurlijk evenwicht. Door het niet reguleren van de grote grazers is er een desolate vlakte ontstaan.

Zoals ik in het begin van dit artikel al schreef is er nergens in de wereld in de wilde natuur een gebied te vinden waar de selectie van grote grazers uitsluitend bestaat uit honger en kou. In de wilde natuur worden dieren vooral geselecteerd door predatoren en niet door te sterven van de honger en kou.

Dat wil niet zeggen dat het introduceren van predatoren zoals wolven hier de oplossing is, daar is dit gebied gewoon te klein voor, ook uitbreiding van dit gebied zal daaraan niets veranderen. In het wild hebben dieren de mogelijkheid om te migreren naar voedselrijke gebieden wanneer er een voedseltekort is. Maar ook hier geldt dat uitbreiding van gebied niet de oplossing is, want hoe dan ook zal de populatie van grote grazers ook in een grote gebied blijven groeien en dat hele gebied veranderen in een desolate vlakte.

 

De populatie beheren door (massale) afschot is ook niet de ideale oplossing, en zeker geen duurzame oplossing. De Oostvaardersplassen zijn aangewezen als een Natura2000 gebied vanwege de vele vogels die daar voorkwamen. Veel vogels zouden door het schieten (ondanks het gebruik van een geluidsdemper) worden opgejaagd of zelfs uit het gebied verjaagd kunnen worden en dan is het de vraag of zij wel ooit weer terug zullen keren.

In de praktijk blijkt wanneer men dieren afschiet, de populatie zich zal gaan herstellen door te zorgen voor meer geboortes. Bij diverse in het wild leven dieren waar (intensief) op gejaagd werd is gebleken dat de aantallen vrijwel hetzelfde bleven nadat de jacht (zelfs na jaren) was gestopt. Afschot van dieren is dus geen duurzame oplossing, maar zorgt wel voor veel stress, niet alleen bij de bejaagde dieren maar ook voor de andere dieren in de omgeving. Bovendien worden door de jacht ook de roedelverbanden ernstig verstoord.

Hetzelfde geldt ook voor het verplaatsen van dieren, ook dan zal de populatie zich weer herstellen zoals na de jacht. Het vangen en vervoeren van dieren zorgt daarbij ook voor veel stress. Afhankelijk van waar de dieren naar toe worden gebracht kan er sprake zijn van het verplaatsen van het probleem. Daar speelt ook nog in mee of de dieren wel of niet onvruchtbaar gemaakt worden.

Een betere oplossing zou anticonceptie zijn met het PZP-vaccin. Dit is geen snelle oplossing waarbij je binnen een seizoen resultaat ziet, maar op langere termijn wel een duurzame en diervriendelijke oplossing. Tot die tijd dat de populatie te groot is dat het gebied aankan, kan men bij voedselschaarste gaan bijvoederen om deze tijd te overbruggen.

 

Het is verwonderlijk dat mensen als Frans Vera en Han Olff nog steeds verkondigen dat er in de Oostvaardersplassen sprake zou zijn van ‘oernatuur’ en ‘natuurlijke processen’.

Dit doen zijn waarschijnlijk omdat zij diverse functies bekleden in subsidie slurpende organisaties en stichtingen die belang hebben bij dit verhaal. Het hele rewildingproject, waar de Oostvaardersplassen deel van uitmaken, bestaat uit een web van dubieuze organisaties en stichtingen waar vrienden en bekenden elkaar hoge posten toeschuiven. Stichtingen en organisaties die vooral hun inkomsten vergaren uit subsidiegelden, waar vooral deze mensen financieel van profiteren.

De Oostvaardersplassen zijn gecreëerd op theorieën die gebaseerd zijn op los zand, waar een handjevol ecologen en organisaties van profiteren, dit allemaal ten koste van het welzijn van de grote grazers.

 

U kunt ons ook volgen op Facebook of op Twitter

 

© Copyright Oostvaardersplassen.org. Overname van (gedeeltelijke) teksten en afbeeldingen is niet toegestaan! Het delen van links op sociale media of websites wordt erg op prijs gesteld.

Anticonceptie in de Oostvaardersplassen met een PZP-vaccin
Heeft de beleidslijn van de provincie Flevoland over het bijvoeren van de grote grazers in de Oostvaardersplassen werkelijk als doel het dierenwelzijn te verbeteren? Wanneer men het beleid over het bijvoeren van konikpaarden, heckrunderen en edelherten kritisch doorleest, dan lijken andere motieven dan het dierenwelzijn de boventoon te voeren.
Frans Vera vertelt vol trots dat hij illegaal konikpaarden en heckrunderen heeft uitgezet in de Oostvaardersplassen. Het 'hands-off' beleid zorgde ervoor dat de grootste doodsoorzaak bij de grote grazers de hongerdood werd, Dit is een fragment uit de Canadese documentaire “Manufacturing the Wild” uit 2015.
Speciaal voor Frans Vera, Han Olff, Partij voor de Dieren, Dierbaar Flevoland en anderen die geloven in het fabeltje dat er sprake is van oernatuur en natuurlijke processen in de Oostvaardersplassen.
Het afschieten van de 1830 edelherten in de Oostvaardersplassen verloopt chaotisch. De edelherten worden door de boswachters van SBB alle kanten opgejaagd. Ook de konikpaarden zijn gestrest.
In de Statenvergadering van Flevoland zijn diervriendelijke moties over de Oostvaardersplassen weggestemd, zelfs door de PvdD. Men kiest voor het afschieten van de edelherten. Hierdoor is er een massaslachting in gang gezet.
De Oostvaardersplassen (OVP) zijn van oorsprong een vogelgebied. Vanwege de vele vogels, waaronder vele zeldzame vogels, is dit natuurgebied aangewezen als Natura 2000-gebied. De OVP is niet aangewezen als natura 2000-gebied vanwege de grote grazers!  De grote hoeveelheden konikpaarden, heckrunderen en edelherten hebben er voor gezorgd dat veel struiken en plantensoorten zijn verdwenen, dit heeft een negatieve invloed op de vogelstand
In de Oostvaardersplassen waren omstanders getuige hoe een boswachter van Staatsbosbeheer de onderkaak van een edelhert aan flarden schoot. Vervolgens reed de schutter zonder naar het creperende hert om te kijken weg. Het dier heeft hierdoor onnodig lang moeten lijden. Geen enkele aanwezige boswachter bekommerde zich over het pijnlijdende hert.
In de Oostvaardersplassen worden de populaties konikpaarden, edelherten en heckrunderen niet op een natuurlijke manier gereguleerd door predatoren zoals wolven, waardoor er een overpopulatie is ontstaan. Er zijn mensen (ja zelfs ecologen) die denken dat het uitzetten van wolven in de Oostvaardersplassen de oplossing kan zijn.
De bedenkers van Oostvaardersplassen en SBB vergelijken de OVP vaak met de Serengiti. Maar zijn de Oostvaardersplassen daar wel mee te vergelijken?
De bedenkers en de beheerder SBB brengen het zo alsof de Oostvaardersplassen één groot paradijs is. Ze beweren dat dit oernatuur is. Maar de werkelijkheid is het een incompleet ecosysteem met veel dierenleed.
De bronstperiode vergt veel van de mannelijke edelherten in de Oostvaardersplassen. Tijdens de bronst eten de mannetjes nauwelijks iets. Na de bronst kan het lichaamsgewicht wel tot 30% zijn afgenomen. Er zal dan ook veel voedsel aanwezig moeten om voldoende vetreserves op te bouwen voor de winter. Na de bronst wil provincie Flevoland 2/3 van de edelherten af gaan schieten, wat gepaard gaat met veel stress.
Persbericht dat de gedeputeerde staten van de provincie heeft gepubliceerd over het bijvoeren van de grote grazers in de Oostvaardersplassen

WEBWINKEL

Natuur in Mensenhand - Martin Drenthen
Natuur in Mensenhand - Martin Drenthen
Bestel hier
Heibel in de Polder -  Roelke Posthumus
Heibel in de Polder - Roelke Posthumus
Bestel hier
Onder dieren - Ton Lemaire
Onder dieren - Ton Lemaire
Bestel hier
Speld in hooiberg, Oostvaardersplassen