Deel 1: Oernatuur is gebaseerd op pseudewetenschap
OVP Oostvaardersplassen

Oostvaardersplassen.org

DE NIEUWE WILDERNIS?

Een uniek natuurreservaat in Flevoland. 

Waar door wanbeheer de natuurwaarde hard is achteruit gegaan en dieren ernstig lijden.


Giften voor deze website zijn van harte welkom: NL20 SNSB 0933 2784 11, ten name van M Reuvekamp!

Bij voorbaat dank!

Volg  en like Oostvaardersplassen.org op sociale media:

Frans Vera Oostvaardersplassen


De zogenaamde oer-natuur in de Oostvaardersplassen is gebaseerd op pseudowetenschap (Deel 1)


De discutabele theorieën van Frans Vera
Volgens pollendiagrammen komen de hazelaar, de zomer- en de wintereik sinds het einde van de laatste ijstijd in Nederland voor (laatste ijstijd is ca. 21.000 jaren geleden). Deze soorten zijn niet in staat om in een gesloten bos te groeien en daarom stelt Frans Vera in zijn proefschrift dat Nederland vroeger een open, parkachtig landschap bezat. Maar andere wetenschappers twijfelen aan de juistheid van Frans Vera’s theorie, omdat vlak na de ijstijden volgens dezelfde pollendiagrammen geen grassen voorkwamen.
Volgens Frans Vera zou dit komen omdat de grazers de grassen opvraten voordat deze pollen kon vormen. Deze theorie houdt volgens andere wetenschappers geen stand, omdat op de Amerikaanse grote prairies de grassen wel tot bloei konden komen en pollen vormden, terwijl daar enorme hoeveelheden buffels leefden. Tijdens zijn verdediging van zijn proefschrift had Frans Vera daar geen antwoord op. Eigenlijk reageert Frans Vera nooit op wetenschappelijke kritieken die op hem gericht zijn.


Volgens verschillende wetenschappers, die hun gegevens ook baseren op de pollentheorie, komt de intrede van grassen precies overeen met de intrede van de landbouwende mens. De landbouwende mensen maakten de bossen opener, waardoor er meer ruimte kwam voor grassen. Het waren dus niet de grote grazers die voor meer grassen zorgden, maar de landbouwende mens.
De theorieën van Frans Vera dat in een ver verleden Nederland van nature uit een open parklandschap bezat door begrazing houdt dus geen stand. De theorie van Frans Vera is niet gebaseerd op feiten, maar een hypothese die is ontstaan uit Frans Vera’s rijke fantasie, een verzinsel dus. Frans Vera heeft zelf nog nooit het lef gehad om op kritiek van zijn zeer prominente collegae in te gaan. De reden dat hij niet op kritieken van andere wetenschappers ingaat ligt voor de hand, hij kan zijn eigen theorieën niet goed onderbouwen, omdat deze niet te onderbouwen zijn, dus kiest hij ervoor om dan te zwijgen. Maar Frans Vera kon zijn pseudowetenschappelijke theorieën wel in praktijk brengen, dat deed hij vooral door het beïnvloeden van beleidsmakers. Deze personen die doorgaans weinig ecologische kennis hebben, kon hij wel makkelijk van zijn theorieën overtuigen.
In discussie gaan met andere wetenschappers die zijn theorieën en gedachtegang bekritiseren doet hij dus niet, deze mensen negeert hij. Mensen met een andere mening noemt hij ondeskundige mafkezen die te ver van de natuur afstaan.

Frans Vera op Twitter -  OVP

Geschiedenis van de Oostvaardersplassen in het kort.
In 1968 kwam Flevoland droog te vallen, het diepst gelegen deel, het voormalig Oostvaardersdiep, bleef te nat voor bebouwing en landbouw. Een lange tijd werd er niets met dit gebied gedaan, waardoor de natuur dit braakliggend gebied weer overnam. In die tijd viel dit gebied nog onder het Ministerie van Waterstaat.
In 1974 geeft Rijkswaterstaat dit gebied de status van een tijdelijk natuurgebied, een jaar later wordt dit definitief.
In 1982 dreigde de Oostvaardersplassen dicht te groeien, waardoor de doelstelling van het moerasgebied t.b.v. vogels, met name ganzen, in gevaar kwam.
Om deze reden wil Frans Vera in de Oostvaardersplassen grote grazers introduceren, deze zouden het gebied dan open houden. Hij wil op deze manier er een parkachtig landschap van maken, net zoals hij verondersteld dat Nederland er na de ijstijden er uit zou hebben gezien.
Rijkswaterstaat en het Ministerie van Landbouw geven geen vergunningen af om grote grazers te introduceren, omdat de effectiviteit van begrazing voornamelijk berust op niet wetenschappelijke ideeën die van Frans Vera zelf afkomstig zijn. Toch zet Frans Vera in 1983 illegaal heckrunderen uit en doet een jaar daarop hetzelfde met konikpaarden. In 1992 worden er ook nog 42 edelherten uitgezet.
Aan het eind van dit artikel kom ik hier op terug.


Vanaf 1995 neemt Staatsbosbeheer het beheer van de Oostvaardersplassen over, het gebied valt dan onder het ministerie van Landbouw en Visserij.
Vanaf dan wordt Frans Vera’s nieuwe wildernismodel ingevoerd. De samenwerking met de biologische boer Tom Saat, die jarenlang voor de zomerbeweiding zorgde, wordt beëindigd. Eigenlijk komt het er op neer dat Tom Saat er gewoon door Staatsbosbeheer uitgewerkt wordt.
De Oostvaardersplassen worden vanaf dat moment niet meer zoals voorheen beheerd, de grote grazers worden niet meer bijgevoerd of verzorgd, alles onder de noemer van ‘Natuurlijke processen’. Beheerders die voorheen nog voor Rijkswaterstaat werkzaam zijn geweest, worden er ook door Staatsbosbeheer uitgewerkt, deze worden vervangen door mensen die achter het nieuwe ‘natuurlijke processen’ beleid staan.
Doordat er geen beheer meer plaatsvindt en ook de natuurlijke predatoren voor de grote grazers ontbreken, breiden de populaties Konikpaarden, heckrunderen en edelherten zich enorm uit.
Door overpopulatie wordt het natuurgebied kaalgevreten, waardoor in de winters vele dieren creperen van de honger.


Al na enkele jaren nadat Staatsbosbeheer het beheer overgenomen heeft, namelijk in de winter van 1998/’99, sterven enorme aantallen grote grazers van de honger. De Raad van Dierenaangelegenheden brengt een rapport en advies uit aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij. In dat rapport wordt gesteld dat het experiment met de grote grazers is mislukt en zo snel mogelijk beëindigd moet worden. Helaas wordt dit advies genegeerd.


In 2006 blijkt dat door het grote grazers experiment de Oostvaardersplassen zich totaal anders ontwikkelen dan is beschreven in de vage theorieën van Frans Vera. De populatie grazers is enorm toegenomen en het gebied is totaal kaalgevreten, zelfs bomen en struiken zijn aan het verdwijnen, waardoor de soortendiversiteit sterk afgenomen is. Ook diverse vogelsoorten verdwijnen uit de Oostvaardersplassen, waaronder vogels die op de rode lijst staan. Vanaf toen ontstond er maatschappelijke onrust over het grote aantal van de honger stervende dieren.
Er wordt een internationale adviescommissie ingesteld: ICMO, waar vreemd genoeg Frans Vera deel van uitmaakt, hij kan de uitkomsten van de commissie dan ook beïnvloeden. De aanbevelingen die door deze commissie gedaan zijn, zoals het realiseren van beschutting en afschot van zieke en zwakke dieren (reactief beheer), worden niet of maar voor maar een klein deel door Staatsbosbeheer uitgevoerd.

Populatieontwikkeling grote grazers OVP


In 2009 worden de Oostvaardersplassen door de EU erkend als Natura2000 gebied, als vogelreservaat. Hiermee krijgen de Oostvaardersplassen subsidies uit het Life-fonds, Daar zijn wel voorwaarden aan verbonden, maar Staatsbosbeheer heeft daaraan in de Oostvaardersplassen nog nooit en te nimmer aan voldaan. Met als gevolg dat de vogelstand verder achteruit blijft gaan. Staatsbosbeheer heeft daarmee jarenlang ten onrechte subsidies geïncasseerd.
Het jaar daarop zorgt een strenge winter dat er weer honderden dieren dood gaan van de honger. EenVandaag wijdt hier een uitzending aan, waardoor de maatschappelijke onrust nog groter wordt.
Opnieuw wordt er een internationale onderzoekscommissie ingesteld (ICMO2) die een rapport uitbrengt. Nadrukkelijk wordt daarin vermeld dat er gewerkt moet worden aan de voorwaarden van Natura2000. De vele aanbevelingen die in ICMO2 zijn gedaan worden wederom nauwelijks door Staatsbosbeheer uitgevoerd. Tot op de dag van vandaag is Staatsbosbeheer er altijd mee weggekomen.


Frans Vera ziet zijn natuurgebied de Oostvaardersplassen graag groter worden. Het ICMO-advies om de Oostvaardersplassen uit te breiden, door via een corridor de Oostvaardersplassen te verbinden met het Horsterwold, is dan ook van hem afkomstig. Alle andere adviezen uit het ICMO-rapport worden door Staatsbosbeheer getraineerd, maar met volle overgave probeert men wel dit advies van Frans Vera te realiseren.
De toenmalige Staatssecretaris voor Landbouw, Henk Bleeker, zet gelukkig een streep door de uitbreidingsplannen naar het Horsterwold. Hiermee voorkomt Henk Bleeker dat er in Nederland veel meer natuur wordt vernield, Hij voorkomt dat het Horsterwold en de corridor daarnaartoe ook veranderen in een kaalgevreten, desolate vlakte.


Sinds 2017 heeft de provincie Flevoland de zeggenschap over de Oostvaardersplassen. In dit jaar, ongeveer een decennium na de ICMO adviezen, heeft Staatsbosbeheer nog steeds geen fatsoenlijke beschutting voor de grote grazers aangelegd, ook het vroeg reactief beheer wordt slecht uitgevoerd. De zogenaamde natuurlijke processen zijn in de Oostvaardersplassen nog steeds leidend. Staatsbosbeheer voert nog steeds zijn eigen beheer en doet niet wat hem opgedragen wordt.
In de winter van 2017/’18 is er weer een enorme grote populatiecrash, van de ca. 5300 grote grazers stierven er ca. 3200 van uitputting en honger. Cijfers van Staatsbosbeheer geven aan dat 89% van deze gestorven dieren door afschot om het leven zijn gekomen, het zogenaamde reactief beheer. Dat 89% van de gestorven grote grazers door deze zogenaamde reactief beheer zijn omgekomen staat leuk voor in de administratie, maar in werkelijkheid zijn meeste dieren pas enkele weken of dagen voordat zij uit zichzelf van de honger zouden sterven afgeschoten. De dieren werden pas uit hun lijden verlost nadat zij al veel langere tijd hadden gecrepeerd van de honger, veel te laat dus. Een hele slechte uitvoering van reactief beheer, waar dieren afgeschoten zouden moeten worden voordat zij een lange lijdenweg ingaan.


Begin 2018 wordt er voor de 3e keer een onderzoekscommissie ingesteld, dit keer onder leiding van voormalig politicus Pieter van Geel. De commissie van Geel concludeert o.a. dat er in de Oostvaardersplassen een ‘reset’ moet plaatsvinden, het aantal grote grazers zou terug gebracht moeten woorden naar 1.100 dieren. Verder raadt de commissie van Geel aan dat verschillende adviezen uit ICMO-rapporten zo snel mogelijk moeten worden gerealiseerd, zoals het aanleggen van beschutting. Frans Vera’s advies uit ICMO 1 om het gebied uit te breiden wordt in van Geels rapport niet behandeld.
Het advies van maximaal 1.100 grazers is niet strikt, men zou de ‘hand aan de kraan principe’ moeten toepassen. Daarmee bedoelt van Geel dat deskundigen regelmatig moeten gaan monitoren op het beschikbare voedsel en de conditie van de dieren, aan de hand van deze uitkomsten kan men de populatiegrootte naar boven of beneden bijstellen.


De provincie Flevoland heeft besloten het advies van de Commissie van Geel voor het grootste gedeelte op te volgen. Gedeputeerde Harold Hofstra van de Christen Unie Flevoland is hier verantwoordelijk voor.
Er is gekozen om de Konikpaarden te verplaatsen naar andere natuurgebieden en de edelherten af te schieten. De heckrunderen mogen blijven leven, omdat hun populatie erg klein is. De mogelijkheden om in de toekomst anticonceptie toe te passen wordt onderzocht door professor Tom Stout die werkzaam is aan de Universiteit van Utrecht en Pretoria (Zuid-Afrika).
Het nieuwe beleid wordt uitgevoerd, maar gaat alles behalve vlekkeloos. Hierover valt veel te lezen in verschillende artikelen op deze website.


De introductie van de grote grazers in de Oostvaardersplassen
In de ijstijden was er in Nederland geen begroeiing, hooguit wat mossen.
Volgens de gangbare theorie gaat men er van uit dat na de ijstijd, toen het klimaat in Nederland langzaam aan warmer werd, er geleidelijk een gesloten bos ontstond van eiken, linden en iepen. Dit bos zou niet geschikt geweest zijn voor de grote grazers. De theorie dat na de ijstijden de grote grazers voor een open, parklandschap zorgde klopt dus niet, want grote grazers waren er toen niet of nauwelijks.
Ondanks alle tegenargumenten van andere wetenschappers blijft Frans Vera in zijn twijfelachtige theorieën geloven.
Om zijn theorieën in praktijk te brengen spreekt Frans Vera in 1983 fondsen aan en koop van dat geld in het buitenland 32 heckrunderen aan, en zet deze zonder toestemming van Rijkswaterstaat en het ministerie van Landbouw uit in de Oostvaardersplassen. Illegaal dus.
In 1984 doet hij datzelfde, weer zonder toestemming van Rijkswaterstaat en het ministerie van Landbouw, met 20 konikpaarden. In de Canadese documentaire “Manufacturing the Wild” uit 1995 schept hij openlijk op over deze illegale acties.


Het is trouwens ook wel heel erg vreemd om een gebied oer-natuur te noemen, dat tot stand is gekomen door grote grazers te introduceren die in de oertijd nog niet eens bestonden. In de oertijd leefden er misschien wel wilde paarden en runderen, maar konikpaarden en heckrunderen zijn veel later ontstaan uit selectieve fok door mensen. Konikpaarden en heckrunderen zijn niet op een natuurlijke manier ontstaan, het zijn niets anders dan door mensen gecreëerde dieren, waarbij men gepoogd heeft d.m.v. selectief fokken uit gedomesticeerde dieren, dieren te fokken die lijken op uitgestorven dieren uit een verre verleden. Dit is net zoiets als uit huishonden dieren te fokken die op wolven lijken en deze dan los te laten in de natuur en doen alsof het echte wilde wolven zijn. Deze dieren zijn dan ook niet echt wild en mogen zeker geen onderdeel worden genoemd van oer-natuur.
Over de ontwikkeling van konikpaarden en heckrunderen kom ik later in het 2e deel van dit artikel op terug.


Tot slot
In de ijstijden was er in Nederland nog geen begroeiing, om de doodeenvoudige reden dat er op ijs niets groeit. Na de ijstijden was Nederland dus nog een kale vlakte, waar langzaam de vegetatie tot ontwikkeling kwam. Het klopt dus wel dat Nederland in het begin een uitgestrekt parklandschap was, maar dat komt niet door de grote grazers, zoals Frans Vera beweert, maar omdat het vanuit het niets nog moest ontwikkelen.
De natuur ontwikkelde zich tot een dichtbegroeid bos, dat is tenminste wat de meeste wetenschappers denken en ook het meest aannemelijk is. Pas toen de landbouwende mens hier zijn intrede deed, werd het landschap weer openen. Wederom waren het niet de wilde grote grazers die voor een open landschap zorgde.
Het is trouwens ook de vraag waarom men hier een Nederland een landschap wil creëren zoals dat er 20 duizend jaar geleden uitzag? Landschappen veranderen in de tijd, dat wordt niet alleen beïnvloed door de dieren, maar ook door het klimaat dat in de tijd verandert. Een kaalgevreten landschap waar elk jaar weer veel dieren sterven van de honger, dat is echt geen verrijking van de Nederlandse natuur.
Vele wetenschappers hebben kritiek op Frans Vera’s theorie, maar nooit gaat Frans Vera daar op in, om de doodeenvoudige redenen dat hij daar geen goed antwoord op heeft, omdat zijn theorie vooral gebaseerd is op zijn eigen fantasieën, en niet op feiten.


Deel 2 gaat over het heckrund: Het is een misvatting dat heckrunderen oerrunderen zouden zijn

 

Als je dit artikel en de andere artikelen op de site waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage, kan dat door een bedrag op mijn bankrekening over te maken: NL20 SNSB 0933 2784 11 ten name van M Reuvekamp. Meer info...


© Copyright Oostvaardersplassen.org. Overname van (gedeeltelijke) teksten en afbeeldingen is niet toegestaan! Het delen van links op sociale media of websites wordt erg op prijs gesteld.


Meer interessante artikelen:


Vindt u dit artikel de moeite waard? Deel het dan op sociale media.

Je kunt Oostvaardersplassen ook volgen op sociale media


GOEDE DOELEN


Doneren aan ActieVOERgroep kan op

NL70 ABNA 0467 3665 43 ten name van D. Schievink onder vermelding van donatie ovp. Meer info...



Stichting STAMINA zet zich op het juridisch vlak in voor het welzijn van de dieren in de Oostvaardersplassen. Donaties zijn erg welkom:

NL25 TRIO 0379 3888 98 ten name van STAMINA. Meer info...


De aankopen bij de webshop 'Speld in Hooiberg' komen ten goede ter bescherming en verzorgen van dieren, vooral voor het voorkomen van dierenleed. Ga hier naar de webshop.

© Copyright. All Rights Reserved.