vergelijking populatiebeheersvormen
OVP Oostvaardersplassen

Oostvaardersplassen.org

DE NIEUWE WILDERNIS?

Een uniek natuurreservaat in Flevoland. 

Waar door wanbeheer de natuurwaarde hard is achteruit gegaan en dieren ernstig lijden.

Volg  en like Oostvaardersplassen.org op sociale media:

Deel dit artikel op:

De voor- en nadelen van verschillende vormen van populatiebeheer


Geplaatst op 21 april 2020

populatiebeheer Oostvaardersplassen

In de Oostvaardersplassen leven 3 soorten grote grazers die daar niet uit zichzelf zijn gekomen, ze zijn daar door de mens uitgezet en achter hekken geplaatst. Twee soorten horen zelfs helemaal niet in de Nederlandse natuur thuis, de konikpaarden en de heckrunderen zijn namelijk door de mens gefokte dieren, door selectieve fok door de mens gecreëerd en zouden dus nooit zonder beheer in het wild mogen leven.
In de volgende artikelen alles lezen over hoe deze gedomesticeerde dieren zijn ontstaan:

Het is een misvatting dat heckrunderen oerrunderen zouden zijn

Hoe het publiek wordt misleid over de wildheid van de konikpaarden in de Oostvaardersplassen



Verplaatsen van grote grazers naar andere gebieden
Dit lijkt een diervriendelijke methode omdat de grote grazers in leven kunnen blijven. Bij het verplaatsen kan men ook rekening houden met de sociale banden die de dieren met elkaar hebben. Grote grazers kan men in groepen naar andere gebieden verplaatsen zonder dat sociale groepen uit elkaar worden gehaald.

Maar aan deze methode kleven ook wel nadelen.
In Zuid-Afrika heeft men al veel al ervaring opgedaan met het overplaatsen van olifanten naar andere natuurreservaten. Op een gegeven moment kon men dit niet meer doen omdat in die andere natuurreservaten ook geen plaats meer was. Voor de konikpaarden en eventueel de heckrunderen in de Oostvaardersplassen zal dat niet anders zijn. In de eerste jaren zijn er wel nieuwe natuurgebieden te vinden waar de dieren heen kunnen, maar elk jaar komt er weer nieuwe aanwas waardoor er weer teveel grazers in de Oostvaardersplassen komen, op een gegeven moment raken ook de andere natuurreservaten vol en is het niet meer mogelijk om nieuwe gebieden te vinden waar men met deze grote grazers terecht kan.


Voordat de grote grazers naar het buitenland getransporteerd worden moeten zij eerst een maand in quarantaine. In deze periode moeten zij opgesloten worden in grote vangweides waar zij niet in contact mogen komen met soortgenoten buiten de vangweides. Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, mits de dieren behandeld worden als gehouden dieren. Wat dierenwelzijn betreft, dan schort het bij Staatsbosbeheer bij de uitvoering van het beleid nog wel eens aan. Het lijkt er dan op dat Staatsbosbeheer zich als enige in Nederland niet hoeft de houden aan de dierenwelzijnswetten.
Vorig jaar hebben de konikpaarden veel langer in de vangweides in quarantaine gestaan dan gepland. Toen tijdens de tropische dagen paarden- en andere diereneigenaren opgedragen werden de dieren niet in de hete zon te laten staan i.v.m. hittestress, stonden de konikpaarden in de vangweides van de Oostvaardersplassen in de bloedhete zon zonder dat zij de mogelijkheden hadden om beschutting op te zoeken. Terwijl de NVWA elders in het land waarschuwingen en boetes uitdeelde, trad deze toezichthouder niet op tegen Staatsbosbeheer.

Zo verliep het traject van uitplaatsing van konikpaarden vorig jaar:


Het onbekende levert de dieren stress op. Daarom laten de meeste paardeneigenaren hun paard eerst aan de trailer wennen voordat het paard werkelijk getransporteerd gaat worden.

De grote grazers in de Oostvaardersplassen hebben nog nooit een oplegger van dichtbij gezien, laat staan van binnen. Wanneer zij daar in worden geplaatst en daarna ook nog een lange reis moeten ondergaan is dat erg stressvol voor de dieren.
Wanneer de dieren in de trailer staan lijken ze op het oog vaak vrij op hun gemak, maar de werkelijkheid kan heel anders zijn. Hoe stressvol het ook voor hen is, zij ondergaan het gelaten omdat zij geen andere keuze hebben. In de medische wetenschap noemt men dit ‘aangeleerde hulpeloosheid’. Deze aandoening kan bij elk dier voorkomen. Over deze psychische aandoening kan men meer lezen in dit artikel dat over ‘aangeleerde hulpeloosheid’ bij honden gaat.



Afschot

Als het afschieten goed gebeurt zou het de meest pijnloze dood voor de grote grazers kunnen zijn. Bij afschot kan men ook rekening houden met de sociale banden binnen de groepen en kan men onderscheid maken tussen gezonde en zwakkere dieren.
Dit is puur theoretisch, want de ervaring met met het afschot van edelherten in de Oostvaardersplassen leert dat bij Staatsbosbeheer hier weinig tot niets van terecht komt.
In de wet staat dat een ieder die een in het wild levend dier dood of vangt moet voorkomen dat een dier onnodig lijdt. De schutter/jager is dus verplicht om direct na het schot te controleren of het dier ook werkelijk dood is, wanneer dit niet het geval is kan de schutter alsnog het dier direct uit zijn lijden verlossen. Op geen enkele video-opname dat getuigen van het afschot van edelherten hebben gemaakt is te zien dat dit ook werkelijk is gebeurd, wel ziet men op beelden regelmatig dat dieren nog minutenlang kronkelend van de pijn op de grond liggen.
De instantie die toezicht zou moeten houden opdat het afschot ook volgens de regels verloopt, de Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek, zien alles door de vingers, terwijl zij hierop zouden moeten handhaven.
Zelfs wanneer omstanders de boswachters van Staatsbosbeheer er op attenderen dat een aangeschoten dier nog leeft, duurt het veel te lang voordat zij het dier uit haar lijden verlossen. Bij Staatsbosbeheer speelt het dierenwelzijn geen enkele rol, dat blijk ook wel uit dit artikel met filmpje.
Wanneer dierenwelzijn bij Staatsbosbeheer wel een rol had gespeeld, zouden zij in het verleden in de Oostvaardersplassen ook geen grote grazers hebben laten creperen van de honger.
Gemiddeld is er elk jaar een nieuwe aanwas van ongeveer 30 tot 40%. Wil men de populatie niet te groot laten worden, dan betekent dit dat elk jaar hetzelfde aantal dieren afgeschoten zou moeten worden dat er bij is gekomen. Dat zijn elk jaar grote hoeveelheden en om dat aantal te kunnen halen is het onmogelijk om op sociale groepsverbanden te letten en op de fitheid van dieren. In praktijk komt het er op neer om zoveel mogelijk dieren te schieten in de periode dat daar voor staat.
Dat Staatsbosbeheer het afschot in de Oostvaardersplassen niet zorgvuldig uitvoert blijkt wel uit het volgende:


Voor de overlevende dieren in de kuddes levert deze jacht (want hoewel men hier niet van jacht wil spreken, maar van afschot, is het in feite niet veel anders dan jacht) veel stress op. Net als mensen rouwen ook dieren wanneer een bekende soortgenoot is gestorven. Natuurlijk hoort sterven bij het leven, maar wanneer grote aantallen soortgenoten om je heen sterven, zoals dat in de Oostvaardersplassen gebeurt, kan dat ook voor dieren trauma’s opleveren.

Naast de soortgenoten van de afgeschoten dieren, levert afschot ook stress op voor de andere dieren in de omgeving.


Anticonceptie van grote grazers
In diverse landen gebruikt men in natuurgebieden anticonceptie om de populaties te beheren. In praktijk blijkt dit erg succesvol te zijn..
De methode van toedienen van anticonceptie bij in het wild levend dieren is ten opzichte van andere populatiebeheersmethoden relatief nieuw. Bij sommige diersoorten heeft men al wel zoveel ervaring opgedaan dat men voor het grootste gedeelte weet wat voor gevolgen dat voor de dieren heeft, bij andere diersoorten is minder bekend wat de gevolgen voor de dieren zijn.
Het voordeel van anticonceptie is dat men geen gezonde dieren hoeft te doden.
Er zijn verschillende anticonceptie middelen die gebruikt kunnen worden bij in het wild levende dieren. Het beste anticonceptiemiddel dat men bij in het wild levende dieren kan gebruiken is het PZP- vaccin. De reden hiervan is omdat bij de behandelde dieren geen restanten van dit middel te vinden zijn in mest, urine of het vlees (dat door aaseters gegeten wordt). Het milieu wordt met dit middel niet vervuild en het heeft daarom geen invloed op andere diersoorten.


In Nederland zijn voor in het wild levende dieren nog geen anticonceptiemiddelen geregistreerd, in diverse andere landen zijn deze middelen wel geregistreerd.
Dat een diergeneesmiddel (nog) niet geregistreerd is wil nog niet altijd zeggen dat een middel niet werkzaam of niet veilig is. Dit heeft vaak vooral te maken met het financiële plaatje. Het laten registreren van geneesmiddelen kost veel geld, wanneer het te behandelen aantal dieren te klein is dan zijn de opbrengsten van het geneesmiddel veel lager dan de gemaakte kosten. Dit is daarom dan ook vaak de reden dat men een geneesmiddel niet heeft laten registeren.


Er zijn 3 verschillende trajecten die het mogelijk maken dat (nu nog) ongeregistreerde diergeneesmiddelen wel te mogen gebruiken.
Men zou ook gewoon een vergunning kunnen aanvragen om een ongeregistreerd middel te laten registreren, maar het duurt waarschijnlijk heel lang voordat het middel geregistreerd is en gebruikt mag worden.
Een ander mogelijk traject is het zogenaamde diergeneesmiddel cascade. Wanneer een dier lijdt mag een dierenarts een middel inzetten dat al voor een ander diersoort is geregistreerd of bij hetzelfde diersoort voor een ander doel is geregistreerd. De dierenarts moet dan wel aan kunnen tonen dat het dier lijdt als het middel niet gebruikt wordt.
Het is ook mogelijk om de anticonceptiebehandeling als een dierproef te laten registreren. Een commissie toets dan dit dierexperiment, daarbij wordt gekeken of de ongemakken die de behandelde dieren ervaren opwegen tegen de mogelijke voordelen van dit experiment.


Zowel mannelijke als vrouwelijke dieren zouden kunnen worden behandeld, maar het uiteindelijke resultaat is veel beter als men de vrouwelijke dieren behandelt. Het advies is daarom om niet de mannelijke dieren te behandelen, want de niet behandelde mannelijke dieren kunnen alsnog alle vruchtbare vrouwelijke dieren bevruchten.

Het anticonceptievaccin kan worden toegediend d.m.v. darts of prikstok. Het nadeel is dat dit middel niet van grote afstand toegediend kan worden. Dieren moeten redelijk van dichtbij benaderd worden, dat kan problematisch zijn, maar onmogelijk is het niet.


De vaccinatie kan op de plaats waar het geïnjecteerd is voor zwellingen zorgen, maar de dieren lijken daar weinig hinder van te hebben.
Het is nog niet helemaal bekend welke effecten anticonceptie bij konikpaarden, edelherten en heckrunderen op het sociale gedrag op langere termijn heeft, daar is nog onvoldoende onderzoek naar gedaan, maar bij wat men tot nu toe wel weet, blijken de negatieve effecten mee te vallen. Bij olifanten is daar wel onderzoek naar gedaan, dit zijn net als de grote grazers in de Oostvaardersplassen ook sociale dieren. Bij olifanten is gebleken dat anticonceptie weinig invloed heeft op het sociale gedrag van deze kuddedieren, de negatieve effecten die men had kunnen verwachten kwamen niet tot uiting.


Het is bekend dat het wel eens voorkomt dat wanneer merries die niet drachtig worden de haremgroep gaan verlaten om op zoek te gaan naar een andere hengst, omdat zij denken dat de hengsten in hun groepen onvruchtbaar zijn. Dit kan voor instabiliteit zorgen bij de groep waar de merrie zich aansluit, omdat de rangorde opnieuw bepaald moet worden. Maar in normale situaties voegen zich ook nieuwe hengsten bij sociale groepen. Wanneer dochters van een haremgroep geslachtsrijp zijn, zullen zij ook de groep verlaten, want zij willen niet door hun vader gedekt worden, deze dochters zullen zich ook bij een andere groep aansluiten waar dan ook opnieuw de rangorde bepaald moet worden.
Er zullen dus meer oudere merries de groep verlaten en zich bij een andere groep aansluiten. Maar omdat er door het toedienen van anticonceptie ook minder merries geboren worden, sluiten zich bij andere groepen ook minder jonge, geslachtsrijpe merries aan. Daarom zal het niet veel vaker voorkomen dat groepen om deze redenen instabiel worden. De effecten op instabiliteit in groepen zullen waarschijnlijk ook wel meevallen.


De behandeling met het PZP-vaccin zal jaarlijks herhaald moeten worden, maar het is wel bekend dat wanneer een dier meer dan 3 jaar behandeld is, veel langer onvruchtbaar blijft. Dat zal betekenen dat op langere termijn veel minder dieren behandeld hoeven te worden. Ook zal bij anticonceptie de populatie verouderen, dat heeft 2 redenen:
1. Er worden minder jongen geboren.
2. Vooral de vrouwelijke dieren worden ouder omdat ze in een betere lichaamsconditie zijn. Bij de dracht en het zogen van hun jongen verbruiken de vrouwelijke dieren veel energie, dit gaat ten koste van hun gezondheid, waardoor zij eerder zullen sterven. Dus dieren zullen minder jong sterven omdat ze in betere conditie zijn, waardoor de gemiddelde leeftijd omhoog zal gaan.
Oudere dieren zijn minder vruchtbaar dan jongere dieren, dit zal er mede toe bijdragen dat de populatie minder snel groeit.


Tot slot

Om onnodig dierenleed in de Oostvaardersplassen te voorkomen zal men actief aan populatiebeheer moeten doen. Niets doen is geen optie.
Bij het laten verhongeren van dieren (ook een vorm van populatiebeheer), zoals in het verleden gebeurde, is er sprake van extreem dierenleed. Er zijn mensen die zeggen dat dit normale natuurlijke processen zijn, maar dat is het absoluut niet. Over de hele wereld is er nergens in de wilde natuur een plek te vinden waar de selectiedruk uitsluitend bestaat uit verhongering. Er is geen enkele natuurlijke plek in de wereld te vinden waar het verhongeren van grote hoeveelheden dieren een jaarlijks terugkerend fenomeen is (waarvan eerder wel sprake van was in de Oostvaardersplassen), ook in de Serengeti niet.
Het uitbreiden van het gebied de Oostvaardersplassen is ook geen blijvende oplossing. In het begin is dat mooi, want de dieren hebben meer mogelijkheden om voedsel te vinden, maar op een gegeven moment raakt het vergrote gebied ook een vol, waardoor door overbegrazing weer voedseltekorten ontstaan en de dieren verhongeren. Het is dus een tijdelijke oplossing en na verloop van tijd dieronvriendelijk.


Alle vormen van populatiebeheer hebben invloed op de genetische samenstelling van de kuddes. Bij alle vormen wordt een deel van de dieren uitgesloten van voortplanting. Bij actieve populatiebeheer kan men daarin sturen, men kan zorgen dat de zwakkere dieren uitgesloten worden voor reproductie, zodat er een gezondere populatie ontstaat.
Bij verhongering is er geen sprake van ‘the survival of the fittest’. Bij verhongering door voedselgebrek sterven vooral oudere dieren, die toch al niet meer meededen aan de voortplanting en dus ook geen genen meer kunnen overdragen. Daarnaast sterven veel veulens en kalveren, maar ook de drachtige en zogende merries omdat deze al veel energie gebruiken voor hon ongeboren en geboren jongen en daarom ook meer voedsel nodig hebben.
Bij natuurlijke selectie spelen veel meer factoren een rol dan sterven van de honger. Alleen selectie door hongerdood, zoals voorheen sprake was in de Oostvaardersplassen, zorgt niet voor een gezonde sterke populatie. Elk dier sterft uiteindelijk wanneer het geen eten heeft, of het nu sterke of zwakke genen heeft, het maakt geen verschil.


Anticonceptie kan invloed hebben op de stabiliteit van de kuddes, maar van wat men tot nu toe weet valt dit wel mee. Van andere methodes, zoals uitplaatsing, afschot en verhongeren weet men zeker dat dit negatieve invloed heeft.

Bij afschot en uitplaatsing zal na jaren de populatie even hard blijven groeien. Het is zelfs zo dat hoe meer dieren men uit een gebied verwijderd, hoe groter de aanwas op de daarop volgende jaren zal zijn. Door jaren lang dieren af te schieten of uit te plaatsen komt men geen stap verder.
Anticonceptie is daarom toekomst bestendiger dan uitplaatsing en afschot.
Met anticonceptie kan men de populatie stabiel houden.


Alle methodes om populaties van in het wild levende dieren te beheren hebben voor- en nadelen.
Van uitplaatsing en afschot/jacht weet men 100% zeker dat dit negatieve invloed heeft op het dierenwelzijn.
Anticonceptie bij in het wild levende dieren is nog een vrij nieuwe methode vergeleken bij de andere methoden, ook hier zal nog veel onderzoek naar gedaan moeten worden. Wat men wel zeker weet is dat men met deze methode populaties stabiel kan houden.
Met de kennis dat men tot nu toe van anticonceptie heeft, lijkt het er op dat dit de meest diervriendelijke manier van populatiebeheer is. Maar zoals geschreven is deze methode nog vrij nieuw en zal daar meer onderzoek naar gedaan moeten worden.


Het is de moeite waard om in de Oostvaardersplassen anticonceptie toe te passen. Mocht uit monitoring blijken dat deze methode niet zo diervriendelijk is dan verwacht (wat niet waarschijnlijk is), dan kan men altijd nog overgaan op een andere betere methode.
Men kan hier alleen achter komen door het in de Oostvaardersplassen toe te passen en daar meteen een wetenschappelijk onderzoek aan te koppelen.
Wanneer blijkt dat deze methode wel goed werkt en diervriendelijker is dan andere methoden, dan kan men het ook toepassen in andere natuurgebieden, bijvoorbeeld op de Veluwe.
Dit is een kans dat men niet voorbij zou moeten laten gaan, het kan een begin zijn voor het ontwikkelen en het verbeteren een diervriendelijker populatiebeheer in alle natuurgebieden.


Artikelen met aanvullende informatie:


Het schrijven van artikelen voor websites als deze kost erg veel tijd, daarnaast kost het online houden van de website jaarlijks geld. Een donatie wordt daarom heel erg op prijs gesteld >>>


EN DEEL DIT OP:

© Copyright Oostvaardersplassen.org. Overname van (gedeeltelijke) teksten en afbeeldingen is niet toegestaan! Het delen van links op sociale media of websites wordt erg op prijs gesteld.

Deze website is mogelijk gemaakt door giften en donaties van bezoekers.
Zonder financiële steun kan deze website niet bestaan!
Klink op één van de onderstaande banners om een gift te doen via iDEAL/TIKKI€


OVERSCHRIJVING

Kun je niet doneren via iDEAL, bijvoorbeeld omdat je niet in Nederland woont,

dan kun je ook geld overmaken via het volgende bankrekeningnummer:


NL20SNSB0933278411

(BIC: SNSB NL 2A)

ten name van M Reuvekamp. Bij voorbaat dank.


ANDERE GOEDE DOELEN OOSTVAARDERSPLASSEN:



Doneren voor VOER (en eventuele bekeuringen) kan op rekeningnummer: NL49 RABO 0150 4122 23 ten name van Dierenambulance De DierenSOS te Dordrecht. Graag vermelden 'Donatie OVP'.


Stichting STAMINA zet zich op het juridisch vlak in voor het welzijn van de dieren in de Oostvaardersplassen. Donaties zijn erg welkom:

NL25 TRIO 0379 3888 98 ten name van STAMINA. Meer info...


Stichting Paard in Nood heeft zieke konikpaarden die uit de Oostvaardersplassen komen opgevangen. Voor de (medische) zorg hebben zij geld nodig. Het rekeningnummer van deze stichting is: NL 12 INGB 000 715 0062. Meer info...


De aankopen bij de webshop 'Speld in Hooiberg' komen ten goede ter bescherming en verzorgen van dieren, vooral voor het voorkomen van dierenleed. Ga hier naar de webshop.

© Copyright. All Rights Reserved.

ZONDER FINANCIËLE STEUN KAN DEZE SITE NIET BLIJVEN BESTAAN Als je de artikelen op de site waardeert en je waardering wilt laten blijken met een bijdrage, kan dat door een bedrag op mijn bankrekening over te maken: NL20 SNSB 0933 2784 11 ten name van M Reuvekamp. Bij voorbaat dank.

GEEF VIA IDEAL
Sluiten X